ઉત્તર પ્રદેશના અલાહાબાદમાં આગામી ૧૫ જાન્યુઆરીથી શરૂ થતા ૪૫ દિવસના કુંભમેળાનો આરંભ વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની ઉપસ્થિતિમાં કરવામાં આવશે. ઉત્તર પ્રદેશના મુખ્ય પ્રધાન યોગી આદિત્યનાથે શનિવારે અલાહાબાદમાં કુંભમેળાની તૈયારીનું નિરીક્ષણ કરતાં પહેલાં દિલ્હીમાં વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી સાથે એ બાબતમાં ચર્ચા કરી હતી.આગામી વર્ષે ૧૪મી જાન્યુઆરીથી કુંભ મેળાનો પ્રારંભ થશે અને ૫૦ દિવસ ચાલશે તેમ પ્રયાગરાજ મેળા પ્રાધિકરણે માહિતી આપી હતી. તીર્થસ્થાનોમાં માઘ, અર્ધકુંભ અને કુંભ મેળાનું આયોજન આ સંસ્થા સંભાળે છે. તેમણે ૧૪ જાન્યુઆરી ૨૦૧૯ના રોજ પ્રથમ શાહી સ્નાન થશે અને આખરી સ્નાન ૪ માર્ચ અને મહાશિવરાત્રિએ થશે.
- સ્નાન પોષ પૂર્ણિમા ૨૧ જાન્યુઆરી
- મૌની અમાવસ્યા ૪ ફેબ્રુઆરી
- વસંત પંચમી ૧૦મી ફેબ્રુઆરી
- માઘી પૂર્ણિમા ૧૯ ફેબ્રુઆરી
અલ્હાબાદ ડિવિઝનના કમિશ્નર અષિશ ગોયલના વડપણ હેઠળ યોજાયેલી બેઠકમાં ચર્ચા વિચારણાના અંતે આ જાહેરાત કરવામા આવી હતી જેમાં અન્ય મહત્ત્વના સ્નાન પોષ પૂર્ણિમા ૨૧ જાન્યુઆરી, મૌની અમાવસ્યા ૪ ફેબ્રુઆરી, વસંત પંચમી ૧૦મી ફેબ્રુઆરી અને માઘી પૂર્ણિમા ૧૯ ફેબ્રુઆરીએ યોજાશે.
જો કે, આ કાર્યક્રમની તૈયારી તેમજ ગોઠવણમાં અખિલ ભારતીય અખાડા પરિષદને મહત્ત્વ ન અપાતા તેમણે નારાજગી વ્યક્ત કરી હતી. તેના વડા સ્વામી નરેન્દ્ર ગીરીએ કહ્યું હતું કે, કુંભના આયોજનમાં અખાડા પરિષદની મંજૂરી વિના કાર્યક્રમ ગોઠવાય છે તે બાબત કમનસીબ છે તેમણે ઉમેર્યું હતું કે આ મુદ્દે મુખ્યપ્રધાન યોગી આદિત્યનાથનું ધ્યાન દોરવામાં આવશે તે છતાં અમારી ઉપેક્ષા ચાલુ રખાશે તો ૨૦૧૯ના કુંભ મેળાનો સાધુ-સંતો બહિષ્કાર કરશે. જો કે આ મેળા માટે રાજ્ય અને કેન્દ્ર સરકારે રૃા. ૨૫૦૦ કરોડની ફાળવણી કરી દીધી છે.
પહેલી જાન્યુઆરીથી ઉત્તરપ્રદેશના પ્રયાગરાજમાં કુંભ મેળો શરૂ થવા જઈ રહ્યો છે. કુંભ મેળાની તૈયારીઓને રાત દિવસ આખરી ઓપ અપાઈ રહ્યો છે. આ કુંભ મેળામાં દેશભરના સાધુઓથી લઈને દેશવિદેશના પ્રવાસીઓ પણ ઉમટશે. પરિણામે સુરક્ષા વ્યવસ્થા પણ જડબેસલાક ગોઠવી દેવાઈ છે.
તેમણે આ પણ જણાવ્યું કે આ વખતે મેળાના વિસ્તારમાં 41 ઘાટમાંથી 37 ઘાટ પરથી બોટ નહીં ચલાવી શકાય. આ વખતે બધાં જ અખાડા ગંગાપાર વિસ્તારમાં લગાવાય છે. સ્નાન પર્વ પર ભીડ ન થાય તે માટે વિશેષ આયોજનો કરાય છે. બેઠકમાં એડીજી એસએન સાબત, આઈજી મોહિત અગ્રવાલ, એસએસપી કુંભ મેળા કવીન્દ્ર પ્રતાપ સિંહ, એસએસપી નિતિન તિવારી, સુરક્ષા અધિકારી આશુતોષ મિશ્રા, આઈપીએસ સુકીર્તિ માધવ સહિત અન્ય અધિકારીઓ હાજર રહ્યાં.
કુંભ મેળાની ભીંતરમાં
ભારતમાં કહેવાય છે કે જેટલા દિવસ નથી તેનાથી તો વધુ તહેવારો અને મેળાઓ છે. જેની પાછળનું મુખ્ય કારણ છે ભારતની ઉત્સવપ્રિય અને શ્રદ્ધાળુ લોકો. ભારતના લોકો ધર્મપ્રિય હોવાની સાથે સાથે ઉત્સવપ્રિય પણ છે. દરેક ઉત્સવો ઉજવવાનો તેમનો અંદાજ અને ઉત્સાહ જોવા લાયક છે. ભલે આજે લોકો પાસે સમય નથી પણ વિવિધ તહેવારો અને ઉત્સવોના સમયે તેઓ સમય જરૂર કાઢી લે છે અને જો તે તહેવાર કે ઉત્સવ ધર્મના મહત્વને લગતો હોય તો પૂછવુ જ શુ.
ભારતમાં દર 12 વર્ષે કુંભ મેળાનું આયોજન કરવામાં આવે છે. આ વખતે અલાહાબાદમાં આ પવિત્ર કુંભનું આયોજન મકરસંક્રાંતિના દિવસથી શરૂ થશે. આ દિવસે ગંગા, યમુના અને સરસ્વતીના ત્રિવેણી સંગમમાં સ્નાન કરવાનું એક આગવુ જ મહત્વ છે. આ દિવસે આ સંગમમાં સ્નાન કરીને લોકો પોતાની જાતને ધન્ય અનુભવે છે.
શુ તમે જાણો છો કે આ મેળો 12 વર્ષે જ કેમ આવે છે ?
આ મહાકુંભમેળો દર 12 વર્ષે યોજાય છે તેની પાછળ પણ એક કારણ છે. પૌરાણિક કથાઓ મુજબ જ્યારે દેવતાઓ અને દાનવો વચ્ચે સમુદ્ર મંથનમાંથી નીકળેલા અમૃત કળશ પર હક જમાવવા માટે યુદ્ધ થયુ હતુ. દાનવો અમૃત પી ને અમર થઈ જવા માંગતા હતા, અને દેવતાઓ એવુ નહોતા ઈચ્છતા. તેથી અમૃત માટે બંને વચ્ચે ખેંચતાણ શરૂ થઈ અને આ ખેંચાખેંચીમાં અમૃતના કેટલાક ટીપાં પૃથ્વી પર પડ્યા
હતા. એ ટીપાં જ્યા જ્યા પડ્યા હતા તે જગ્યા હતી પ્રયાગ, હરિદ્વાર, ઉજ્જૈન અને નાસિક.
કહેવાય છે કે આ યુદ્ધ 12 દિવસ સુધી ચાલ્યુ હતુ. દેવ-દાનવોના એ 12 દિવસ પૃથ્વીવાસીઓ માટે 12 વર્ષ ગણાય છે. તેથી જ ભારતમાં દર બાર વર્ષે કુંભમેળાનું આયોજન આ ચાર સ્થાનો પર થાય છે.
12 વર્ષના આ યુદ્ધમાં 12 કુંભ હતા, તેમાંથી 4 કુંભ પૃથ્વી પર હતા જ્યારે બાકીના આઠ કુંભ દેવલોકમાં હતા. યુદ્ધ દરમિયાન સૂર્ય, ચંદ્ર અને શનિ વગેરે દેવતાઓએ કળશની રક્ષા કરી હતી, એટલે ત્રણ વર્ષના અંતરે આ ચારેય પવિત્ર સ્થાનો પર કુંભમેળાનું આયોજન કરવામાં આવે છે.
કુંભ મેળામાં કેટલો ખર્ચ થશે
આગામી વર્ષે ઉત્તર પ્રદેશના અલ્હાબાદમાં યોજાનાર કુંભ મેળાની તૈયારીઓ યોગી સરકારે શરૂ કરી દીઘી છે. જેનો અંદાજીત બજેટ લગભગ 4200 કરોડ રૂપિયા રાખવામાં આવ્યુ છે. ઉત્તર પ્રદેશ સરકારે કેન્દ્ર સરકારને તેનો અડઘો ખર્ચ ઉઠાવવા સૂચન કર્યુ છે. આ અત્યાર સુધીનુ સૌથી મોંધુ તીર્થ આયોજન હશે. આ પહેલા વર્ષ 2013ના અંતિમ પૂર્ણ કુંભ મેળામાં 2019ના અંદાજીત બજેટના ત્રીજા ભાગની રકમ કરતા પણ ઓછો ખર્ચ થયો હતો.
અહેવાલ અનુસાર ઉત્તર પ્રદેશના મુખ્ય સચિવે કહ્યુ છે કે વર્ષ 2019માં આયોજીત થનાર કુંભ મેળા માટે 4236 કરોડ રૂપિયાની પરિયોજનાઓનો એક ડ્રાફટ તૈયાર કર્યો છે. રાજ્ય સરકારે જેના માટે 2000 કરોડ રૂપિયા ઇશ્યૂ પણ કરી દીઘા છે. સાથે જ 2200 કરોડ રૂપિયા ઇશ્યૂ કરવા કેન્દ્ર સરકારને પત્ર પણ લખ્યો છે.
અત્રે એ ઉલ્લેખનીય છે કે વર્ષ 2013માં યોજાયેલા કુંભ મેળા પાછળ 1300 કરોડ રૂપિયાનો ખર્ચ થયો હતો.તે સમયે કેન્દ્રની કોંગ્રેસના નેત્ત્રુત્વ હેઠળની યૂપીએ સરકારે 1017 કરોડ રૂપિયા રાજ્ય સરકારને આપ્યા હતા.
દર છ વર્ષે અર્ધ કુંભનુ આયોજન કરવામાં આવે છે.જ્યારે 12 વર્ષમાં એક વખત કુંભ મેળાનુ આયોજન કરવામાં આવે છે. યોગી સરકારે અર્ધકુંભને કુંભ અને કુંભનુ નામ બદલીને મહાકુંભ કર્યુ હતુ. આ કુંભ મેળાના બહાને કેન્દ્રની મોદી સરકાર અને યૂપીની યોગી સરકાર આગામી વર્ષે યોજાનારી લોક્સભાની ચૂંટણીમાં મોટો રાજકીય લાભ કમાવા ઇચ્છી રહી છે. આ આયોજનને એક મોટી મતબેંકને પોતાની તરફ આકર્ષિત કરવાના પ્રયાસના ભાગરૂપે પણ જોવામાં આવી રહ્યુ છે.
ઉત્તર પ્રદેશના એક મોટા અધિકારીના જણાવ્યા અનુસાર કેન્દ્ર સરકારે 1200 કરોડ રૂપિયાની સહાયને મંજૂરી આપી દીઘી છે. જ્યારે 2200 કરોડ રૂપિયાની કુલ માંગ પર વિચારણા કરવામાં આવી રહી છે. 4236 કરોડ રૂપિયાના કુલ બજેટમાંથી 3000 કરોડ રૂપિયા સ્થાનિક પરિયોજનાઓ અને અલ્હાબાદ શહેરના વિકાસ પર ખર્ચ કરવામાં આવશે.જ્યારે બાકીની રકમ મેળાના ક્ષેત્ર પાછળ ખર્ચ કરાશે.દરમિયાન કુંભ મેળામાં આવવા માટે કેન્દ્ર સરકાર 192 દેશના પ્રતિનિધિઓ અને દેશના છ લાખ ગામના લોકોને બોલાવવાની તૈયારી કરી રહી છે.
