આધ્યાત્મિક Archives - Page 31 of 37 - CIA Live

A to Z of Sabrimala

ધાર્મિક આસ્થાઓ શ્રેષ્ઠ છે કે પછી પરંપરાઓ તોડવાવાળો સર્વોચ્ચ અદાલતનો નિર્ણય? કાયદા નિષ્ણાતો અને આસ્થાવાન લોકો વચ્ચે એક ચર્ચાનો વિષય બન્યો છે, પરંતુ આ કારણે દેશનો એક મોટો ભાગ અદાલતના નિર્ણય વિરુદ્ઘ થઈ ગયો છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે સબરીમાલા મંદિરમાં પ્રવેશ અંગેનો નિર્ણય કોના પક્ષમાં જાય છે. જો કે આ બાબતે રાજકારણ પણ ચાલી રહ્યું છે. આ સમગ્ર વાદ વિવાદની વચ્ચે આપણે જાણીએ આખરે આ વિવાદ શરૂ ક્યાંથી થયો ?

સબરીમાલા મંદિર કેરળ રાજ્યમાં આવેલું છે. આ મંદિરમાં 10 થી 50 વર્ષની તથા રજસ્વલા મહિલાઓના પ્રવેશ પર પ્રતિબંધ છે. આ પાછળ એવી માન્યતા છે કે મંદિરના મુખ્ય દેવતા અયપ્પા બ્રહ્મચારી હતા અને આવામાં મહિલાઓના પ્રવેશથી અયપ્પાનું ધ્યાન ભંગ થઈ શકે છે. અહીંયા નાની બાળકીએ તથા વૃદ્ધ મહિલાઓ પ્રવેશ કરી શકે છે. સબરીમાલા મંદિરમાં દર વર્ષે નવેમ્બર થી જાન્યુઆરી સુધી શ્રદ્ધાળુઓ ભગવાન અયપ્પાના દર્શન કરી શકે છે, બાકીના સમયમાં મંદિર બંધ રહે છે. શ્રદ્ધાળુઓ માટે મકરસંક્રાતિનો દિવસ મહત્વનો હોય છે આ દિવસે મહત્તમ લોકો અહીં આવતા હોય છે.

800 વર્ષ જૂની પ્રથા પર દેશની સર્વોચ્ચ અદાલતે ચુકાદો આપતા કહ્યું કે સ્ત્રીઓને સબરીમાલા મંદિરમાં પ્રવેશની પરવાનગી આપવામાં આવે. હવે સબરીમાલા મંદિરમાં સ્ત્રીઓ પણ ભગવાન અયપ્પાના દર્શન કરી શકે છે. મંદિરની આ પ્રથાને અદાલતની એક બેન્ચે ગેરકાયદેસર જાહેર કરી છે.

કેરળ કોર્ટે 1991 અને 2015માં કહ્યું હતું કે સબરીમાલા મંદિરને તેમની પરંપરા જાળવવાનો અધિકાર છે. ત્યારબાદ અદાલતે કહ્યું કે મંદિરમાં પ્રવેશની રોક મહિલા હોવાના કારણે નહિ પરંતુ તેમની ઉંમર આધારિત છે. આ પરંપરામાં બદલાવ લાવવા એક વિદ્વાનોનું એક દળ બનાવવાની વાત કરી હતી. પરંતુ કેરળ સરકારના પોતાના ઍફિડેવિટમાં સબરીમાલા મંદિરમાં મહિલાઓને પ્રવેશ ન આપવો એ અયોગ્ય હોવાનું કહેવામાં આવ્યું હતું.

પૌરાણિક કથા પ્રમાણે અયપ્પાને ભગવાન શિવ અને મોહિની ( વિષ્ણુજી નું એક સ્વરૂપ)ના પુત્ર માનવામાં આવે છે. તેમનું એક નામ હરિહરપુત્ર પણ છે. આ સિવાય ભગવાન અયપ્પાને અયપ્પન, શાસ્તા, મણિકાંતાના નામથી પણ ઓળખવામાં આવે છે. અયપ્પાના દક્ષિણ ભારતમાં ઘણા મંદિરો આવેલા છે જે પૈકી સબરીમાલા મુખ્ય તીર્થસ્થળ છે.

ગયા વર્ષે 13 ઓક્ટોબરે સુપ્રીમ કોર્ટની ત્રણ જજોની બેન્ચે અનુચ્છેદ 14માં આપેલા સમાનતાનાં અધિકાર, અનુચ્છેદ 15માં ધર્મ અને જાતિના આધારે ભેદભાવ રોકવા અને અનુચ્છેદ 17માં છૂત-અછૂત દૂર કરવી જેવા મહત્વના મુદ્દાઓ પર સુનાવણી પાંચ જજોની બેન્યને હવાલે કરી હતી. આ મામલે 7 નવેમ્બર 2016ના રોજ કેરળ સરકારે સુપ્રીમ કોર્ટને સુચિત કર્યું હતું કે તેઓ આ મંદિરમાં કોઈ પણ ઉંમરની મહિલાઓના પ્રવેશના સમર્થનમાં છે.

આઠમની સાથે જ દિવાળીના તહેવારનો પ્રારંભ થાય છે અને ધનતેરસથી પાંચ દિવસનો દિપ મહોત્સવ શરૂ થાય છે.

શું હોય છે ધનતેરસ?

દીપાવલીનો તહેવાર આજે ધનતેરસથી શરૂ થાય છે. ધનતેરસથી પંચ મહોત્સવનો આરંભ થઈ જાય છે. કઈ પણ ખરીદી કરવાનો આ શુભ દિવસ હોય છે. કાર્તિક મહિનાની કૃષ્ણ પક્ષની તેરસને ધનતેરસના નામથી ઓળખવામાં આવે છે આ વર્ષે 5 નવેમ્બર 2018 સોમવારે આવશે. હિન્દૂ માન્યતાઓના અનુસાર સમુદ્ર મંથન દરમિયાન આ દિવસે ભગવાન ધનવંતરિ કળશમાં અમૃત લઈને પ્રગટ થયા હતા. સાથે એવું પણ માનવામાં આવે છે કે એ દિવસે વાસણ અથવા સોના-ચાંદીના ઘરેણાં ખરીદી શકાય છે એ દિવસે ઘરેણાં અને વાસણની ખરીદીથી ધનમાં 13 ટકા વૃદ્ધિ થાય છે. ધનતેરસના દિવસે માતા લક્ષ્મીની સાથે કુબેરની પણ પૂજા કરવામાં આવે છે.

જાણો આ તહેવારનું મહત્વ

આ દિવસે કોઈ પણ પ્રકારનો વ્યવસાય નથી થતો. આવું કરવાથી વર્ષભર ધનની દેવી લક્ષ્મી રિસાઈ જાય છે અને વ્યવસાયમાં વૃદ્ધિ નથી થતી. ધર્મગ્રંથે ઉલ્લેખ કર્યો છે કે ધનતેરસ પર નવું વાસણ લાવવાથી સૌભાગ્ય અથવા સમૃદ્ધિમાં વધારો થાય છે. આ વર્ષે સોમવારે આવેલા ધનતેરસ અત્યંત શુભ છે, આ દિવસે ધન એકત્ર કરીને જેનું પોતાનું ઘર નથી એ પણ પોતાનુ ઘર બનાવી શકે છે. ધનતેરસના દિવસે જ યમરાજની પણ પૂજા કરવામાં આવે છે. પૂરા વર્ષમાં એક માત્ર એ દિવસ છે જ્યારે મૃત્યુના દેવતા યમરાજની પૂજા કરવામાં આવે છે. આ પૂજા દિવસમાં નહીં રાતે કરવામાં આવે છે. એના માટે રાતે યમના નિમિત્ત એક દિવો પ્રગટાવવામાં આવે છ. લોટનો દીવો પેટાવી ઘરના મુખ્ય દ્રાર પર રાખો અને એની પૂજા કરો એવી માન્યતા છે કે આવું કરવાથી પરિવારમાં અકાળ મૃત્યુનો ભય નથી રહેતો.

એટલે ઉજવાય છે ધનતેરસ

એવી પણ માન્યતા છે કે ધનતેરસના દિવસે ખરીદી કરવાથી દરિદ્રતા દૂર થાય છે માતા લક્ષ્મી પ્રસન્ન થાય છે દીવો પ્રગટાવાથી ખરીદી કરેલી વસ્તુનો વધારો થાય છે સંયુક્ત પરિવારમાં લાવવામાં આવેલી નવી વસ્તુ એકતા અને સમૃદ્ધિ પ્રદાન કરે છે. ધનતેરસ પર કરેલું રોકાણ ભવિષ્યમાં ફાયદાકારક છે. આ સમુદ્ર મંથનમાથી નીકળેલા 14 રત્નોમાંથી એક ધનવંતરિ પણ છે અને સ્વાસ્થય, સમતાન અથવા સમૃદ્ધિનું પણ પ્રતિક છે ધનતેરસ. ધનતેરસ ધનની સાથે સાથે તબિયતની સમૃદ્ધિ માટે પણ ઉજવવામાં આવે છે. આ તેહવારને ધનવંતરિ જયંતીના નામથી ઓળખવામાં આવે છે.

રાજકોટ જિલ્લાના ઉપલેટા તાલુકામાં આવેલા ઢાંક ગામ એક એવું ગણેશ મંદિર છે, જ્યાં પત્ર લખવાથી પૂરી થાય છે બાધા

“ગણપતિ દાદા,

જય ભારત સાથે જણાવવાનું કે અમારા નાના દિકરાના લગ્નનું ગોઠવાય ગયું છે, પણ મોટોનો મેળ પડતો નથી, આપ અંતર્યામી છે, ઝડપથી મોટાનું ગોઠવાય એવું કરી આપશો, આપનો પરમ ભક્ત ……..”

આવા તો સેંકડોની સંખ્યામાં હસ્ત લિખિત પત્રો દરરોજ ગણપતિ મહારાજ સુધી પહોંચે છે.

સૌરાષ્ટ્રમાં એવી લોકવાયકા અને માન્યતા પ્રબળ બની છે કે રાજકોટ જિલ્લાના ઉપલેટા તાલુકામાં આવેલા ઢાંક ગામ ભગવાન પત્રો દ્વારા ભક્તોની વાત સાંભળે છે. ઉપલેટા તાલુકામાં આવેલા ઢાંક ગામના ગણેશ મંદિરમાં ભગવાન પત્રો દ્વારા ભક્તોની માનતા પૂરી કરે છે. ગામના બસસ્ટેન્ડ પાસે જ એક ગણેશ મંદિર છે. આ મંદિરમાં ગણેશજી ભક્તોની પ્રાર્થના પત્ર દ્વારા સાંભળે છે.

છેલ્લા 27 વર્ષથી ઢાંકના ગણપતિ મંદિરમાં આ પરંપરા ચાલી આવે છે. હવે તો આ પરંપરાના કારણે જ ઢાંકનું ગણપતિ મંદિર જાણીતું બન્યું છે. સામાન્ય રીતે ભક્તો ભગવાનને પ્રાર્થના કરવા માટે મંદિરે જાય, હાથ જોડીને પ્રાર્થના કરે, બાધા આખડી રાખે. પરંતુ ઢાંકના ગણપતિ મંદિરની બાધા આખડી રાખવા માટે મંદિર સુધી જવાની જરૂર જ નથી. કારણ કે અહીં બિરાજેલા ગણપતિ પત્ર દ્વારા જ તમારી વાત સાંભળી લે છે.

મંદિરના પૂજારી ભરતગિરી ગોસ્વામી કહે છે કે,’આ પરંપરા તેમના પિતા દયાગીરીજીના સમયથી ચાલી આવે છે. શરૂઆતમાં લોકો આશીર્વાદ મેળવવા માટે સગાઈ કે લગ્નની કંકોત્રી મોકલતા. ક્યારેક પોતાનું કામ પુરુ થાય તે માટે બાધા રાખતા. ધીરે ધીરે લોકોએ પત્ર દ્વારા ભગવાનને વીનવવાની શરૂઆત કરી. લોકોની માનતા પૂરી થઈ. અને આ ચીલો શરૂ થયો.’

આજે ઢાંકના આ ગણપતિ મંદિરમાં રોજના 50 પત્રો આવે છે. ગણેશોત્સવ દરમિયાન આ આંકડો 150 સુધી પણ પહોંચે છે. જેમાં ભક્તો પોતાની માનતા લખે છે. આ પત્રો આવે એટલે પૂજારી ભરતગિરી ગોસ્વામી તેને એક્ઠા કરીને ગણેશજીની મૂર્તિ સામે ઉભા રહી વાંચી સંભળાવે છે, અને ભક્તોને મદદ કરવા વિનંતી કરે છે.

સામાન્ય રીતે દરેક મંદિરમાં ગણપતિની મૂર્તિ પાસે જ મૂષકરાજ પણ હોય. પરંતુ ઢાંકના ગણેશ મંદિરમાં ગણપતિજી સિંહ પર બિરાજમાન છે. અને સિંહના વાહન ધરાવતા ગણપતિનું મંદિર ગુજરાતમાં આ એક માત્ર છે.