વ્યભિચારના ગુનામાં એકલો પતિ દોષી કેમ? પત્ની પણ એટલી જ જવાબદાર : સુપ્રીમ કોર્ટ

વ્યભિચારને લગતી IPCની કલમ ૪૯૭ને પડકારતી પિટિશનની સુનાવણી કરતાં ચીફ જસ્ટિસ દીપક મિશ્રાએ ગઈ કાલે કહ્યું હતું કે ‘વ્યભિચારના ગુના માટે બન્ને પક્ષ જવાબદાર છે. સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું હતું કે વિવાહિત મહિલા જો કોઈ વિવાહિત પુરુષ સાથે સંબંધ રાખે છે તો માત્ર પુરુષને દોષી કેમ ગણાવી શકાય, જ્યારે મહિલા પણ એ ગુનામાં બરાબર ભાગીદાર છે.’

કોર્ટે આશ્ચર્ય વ્યક્ત કરતાં કહ્યું હતું કે ‘જો કોઈ અવિવાહિત પુરુષ કોઈ વિવાહિત મહિલા સાથે સંબંધ રાખે છે તો એ વ્યભિચાર કહેવાતો નથી. લગ્નની પવિત્રતા જાળવવી એ પતિ અને પત્ની બન્નેની જવાબદારી હોય છે. જો કોઈ વિવાહિત મહિલા અન્ય વિવાહિત પુરુષ સાથે સંબંધ બનાવે છે તો માત્ર પુરુષ જ જવાબદાર કેમ ગણાય, જ્યારે મહિલા પણ આ અપરાધ માટે એટલી જ જવાબદાર છે.’

IPCની કલમ ૪૯૭ હેઠળ માત્ર પુરુષને જ દોષી માનવો એ એક એવી અનોખી જોગવાઈ છે જેમાં ગુનો આચરનારા બેમાંથી માત્ર એક જ પક્ષને જવાબદાર માનવામાં આવે છે એમ જણાવતાં કોર્ટે કહ્યું હતું કે ‘આશ્ચર્યની વાત છે કે જો પતિની સહમતીથી કોઈ પત્ની વિવાહિત પુરુષ સંબંધ બનાવે છે તો એ અપરાધ નથી. આનો શો મતલબ છે? શું સ્ત્રી પુરુષની ખાનગી મિલકત છે જે પુરુષની મરજી પ્રમાણે ચાલે?’

આ અગાઉ ચીફ જસ્ટિસ દીપક મિશ્રાના વડપણ હેઠળની પાંચ જજની બંધારણીય બેન્ચે કહ્યું હતું કે ‘એ મહિલાઓ માટે પણ આને અપરાધ ગણાવાય એ માટે કાયદામાં ફેરફાર નહીં કરે. અમે એ બાબતની તપાસ કરીશું કે પૅરૅગ્રાફ ૧૪ (કાયદા સમક્ષ તમામ સમાન)ના આધાર પર બનેલી IPCની કલમ ૪૯૭ને અપરાધની શ્રેણીમાં કાયમ રાખવી કે નહીં?’

IPCની કલમ ૪૯૭ મુજબ ‘જો કોઈ મહિલા સાથે, જે અન્ય કોઈ પુરુષની પત્ની છે અને જે અન્ય કોઈની પત્ની હોવાનું વિશ્વાસપૂર્વક જાણતો હોય તે તેના પતિની સહમતી સાથે કે સહમતી સિવાય શારીરિક સંબંધ બનાવે છે અને એ બળાત્કારની વ્યાખ્યામાં નથી આવતો તો તે પુરુષ વ્યભિચારના અપરાધનો દોષી ગણાશે. આ પુરુષને કોઈ ચોક્કસ સમય માટે જેલની સજા, જે પાંચ વર્ષ સુધીની હોઈ શકે છે, કે પછી આર્થિક દંડ કે બન્ને સજા આપી શકાય છે. આવા કેસમાં પત્ની સજાપાત્ર નહીં હોય.’